Kobieta przy rozwidleniu dwóch jasnych korytarzy, jeden prowadzi na zielony dziedziniec

Biuletyn Organizacje Adaptacyjne

Od wiedzy do decyzji. Dlaczego organizacje wiedzą i nie działają?

To pierwsze wydanie biuletynu „Organizacje Adaptacyjne”, ale piąty tekst historii, którą rozpocząłem od pytania, jak AI zmieni nie tylko narzędzia, ale sposób, w jaki projektujemy całe organizacje.

Ilustracja do artykułu „Od wiedzy do decyzji. Dlaczego organizacje wiedzą i nie działają?”

Zaczęło się od „Od AI do Organizacji Adaptacyjnej”. Później próbowałem odpowiedzieć, czym różni się organizacja, która tylko posiada wiedzę, od tej, która potrafi się uczyć. Tak pojawiły się kolejno Organizacja, która potrafi się uczyć, Lustro Organizacji i Sita Organizacji.

Od dzisiaj dalszą część tej historii będę rozwijał tutaj.

Jeśli trafiasz na nią po raz pierwszy, nie musisz wracać do początku. Ale jeśli chcesz zobaczyć, skąd się to wszystko wzięło - właśnie od tamtego tekstu warto zacząć.

Organizacja może wiedzieć, co powinna zrobić. Może rozumieć swoją sytuację, znać konsekwencje wcześniejszych decyzji, widzieć kilka możliwych dróg i nawet potrafić wskazać tę właściwą. A mimo to niczego nie zmienić.

To chyba jedna z największych różnic pomiędzy wiedzą organizacji a jej rzeczywistą zdolnością do adaptacji.

W poprzednich tekstach pisałem o dwóch elementach mojego myślenia o Organizacji Adaptacyjnej. Lustro Organizacji pozwala zobaczyć nie tylko aktualny stan, ale również historię decyzji i ich konsekwencji. Sita Organizacji pomagają z kolei postawić pytanie, czy rozwiązanie, które wydaje się skuteczne, jest również zgodne z celem, wartościami, odpowiedzialnością i granicami organizacji. Tylko że nawet najlepsze rozpoznanie sytuacji i właściwe kryteria wyboru nie gwarantują jeszcze, że organizacja podejmie decyzję.

Wiedza nie jest jeszcze decyzją

W organizacjach właściwie cały czas coś wiemy. Wiemy, że produkt wymaga zmiany, klient zaczyna odchodzić, proces przestał działać albo kompetencje zespołu nie odpowiadają temu, czego będziemy potrzebować za dwa lata. Czasami sygnały są widoczne miesiącami. Powstają analizy, raporty, odbywają się spotkania i dyskusje. Problemem nie zawsze jest więc brak informacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy z tej wiedzy trzeba przejść do działania.

Wiedza nie jest jeszcze decyzją. Nawet wtedy, gdy organizacja bardzo dobrze rozumie swoją sytuację.
Wiedza nie jest jeszcze decyzją. Nawet wtedy, gdy organizacja bardzo dobrze rozumie swoją sytuację.

Dlaczego decyzja jest trudna

I tutaj zaczyna się trudniejsza część. Decyzja oznacza wybór, a wybór oznacza również rezygnację z innych możliwości. Oznacza odpowiedzialność za konsekwencje, czasem konflikt z tym, co działało przez lata, a czasem konieczność zakwestionowania własnych wcześniejszych przekonań. W organizacji dochodzą do tego interesy różnych grup, historia, relacje, przyzwyczajenia i naturalny opór przed ryzykiem. Dlatego organizacja może doskonale rozumieć, że dotychczasowa droga przestaje być właściwa, i jednocześnie bardzo długo nią podążać.

AI uwidoczni ten problem

AI jeszcze bardziej uwidoczni ten problem. Dostęp do wiedzy będzie coraz łatwiejszy, analiza coraz szybsza, a liczba możliwych scenariuszy coraz większa. Przewagą nie musi więc być organizacja, która wie najwięcej. Może nią być ta, która potrafi we właściwym momencie przejść od wiedzy do świadomej decyzji.

Nie chodzi przy tym o oddawanie decyzji AI. Wręcz przeciwnie. Im więcej możliwości potrafi wskazać technologia, tym ważniejsza staje się odpowiedzialność człowieka i organizacji za wybór. Wiedza może wskazać możliwe drogi. Sita mogą pomóc odrzucić te, których organizacja nie powinna wybierać. Ale ostatecznie ktoś musi zdecydować, którą drogą pójść.

Wiedza pokazuje możliwości. Wartości wyznaczają granice. Decyzja wymaga odpowiedzialności i odwagi.
Wiedza pokazuje możliwości. Wartości wyznaczają granice. Decyzja wymaga odpowiedzialności i odwagi.

Brak decyzji też jest decyzją

To właśnie ten moment wydaje mi się szczególnie interesujący. Organizacja może posiadać ogromną ilość danych i doświadczeń, a mimo to podejmować decyzje reaktywnie, pod wpływem presji chwili albo na podstawie tego, kto akurat ma największy wpływ. Może również odwlekać wybór tak długo, aż decyzję w praktyce podejmie za nią rynek, klient, konkurencja albo zmieniające się otoczenie.

Brak decyzji również jest decyzją. Tyle że często podejmowaną bez świadomości jej konsekwencji.

Dlatego coraz mniej interesuje mnie sama szybkość podejmowania decyzji. Znacznie ciekawsza jest dla mnie zdolność organizacji do podejmowania decyzji świadomie: na podstawie tego, co wie, czego nauczyła się wcześniej, dokąd zmierza i jakie konsekwencje jest gotowa przyjąć. Nie chodzi o to, żeby każda decyzja była idealna. Organizacja adaptacyjna będzie również popełniać błędy. Różnica polega na tym, czy potrafi później zobaczyć ich skutki, wyciągnąć z nich wiedzę i wykorzystać ją przy kolejnym wyborze.

W ten sposób zaczyna powstawać pewna ciągłość: doświadczenie nie znika, wiedza nie pozostaje tylko w raporcie, decyzja nie kończy procesu, a jej konsekwencje stają się kolejnym doświadczeniem organizacji. Nie będę jeszcze rozwijał tego mechanizmu, bo na tym etapie ważniejsza jest dla mnie sama zasada: wiedza organizacji ma wartość dopiero wtedy, gdy potrafi wpływać na jej przyszłe wybory.

Od wiedzy do decyzji prowadzi wybór. Od decyzji do przyszłości — odpowiedzialność.
Od wiedzy do decyzji prowadzi wybór. Od decyzji do przyszłości — odpowiedzialność.

Do czego odwołać się przy wyborze

Pozostaje jednak jeszcze jedno pytanie. Skoro organizacja posiada wiedzę, widzi możliwe drogi i bierze odpowiedzialność za wybór, to do czego odwołuje się w sytuacji, gdy kilka decyzji wygląda racjonalnie, ale prowadzą one w zupełnie różnych kierunkach?

Co powinno pozostać niezmienne, kiedy zmieniają się ludzie, technologie, rynek, modele biznesowe i samo otoczenie organizacji? Co pozwala powiedzieć: „to rozwiązanie jest możliwe i skuteczne, ale nie jest nasze”?

Coraz częściej myślę o tym jako o Konstytucji Organizacji.

Nie jako o kolejnym dokumencie z wartościami zapisanymi na ścianie, lecz jako o trwałym punkcie odniesienia, który pomaga organizacji zachować własną tożsamość również wtedy, kiedy musi się głęboko zmieniać.

Ale temu poświęcę już kolejne wydanie.

Za tydzień: Konstytucja Organizacji. Co pozostaje niezmienne, kiedy wszystko się zmienia?

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego organizacje wiedzą i nie działają?

Bo decyzja oznacza wybór i rezygnację z innych możliwości, odpowiedzialność za konsekwencje, czasem konflikt z tym, co działało latami. Dochodzą interesy grup, historia, relacje i naturalny opór przed ryzykiem – dlatego organizacja może rozumieć, że droga przestaje być właściwa, i długo nią podążać.

Czy AI powinna podejmować decyzje za organizację?

Nie. Im więcej możliwości potrafi wskazać technologia, tym ważniejsza staje się odpowiedzialność człowieka i organizacji za wybór. Wiedza wskazuje drogi, sita pomagają odrzucić niewłaściwe, ale ktoś musi zdecydować.

Co to znaczy podejmować decyzje świadomie?

Na podstawie tego, co organizacja wie, czego nauczyła się wcześniej, dokąd zmierza i jakie konsekwencje jest gotowa przyjąć. Nie chodzi o idealne decyzje, lecz o zdolność zobaczenia ich skutków i wykorzystania tej wiedzy przy kolejnym wyborze.

Źródło i oryginalna publikacja na LinkedIn: www.linkedin.com/pulse/od-wiedzy-do-decyzji-dlaczego-organiz…

Polecane tematy w Bibliotece wiedzy

Polecane tematy

Zobacz wszystkie tematy

Organizacja adaptacyjna

Modele, praktyki i przykłady organizacji, które uczą się szybciej niż otoczenie.

AI w organizacjach

Jak wdrażać AI odpowiedzialnie – od strategii po codzienną pracę zespołów.

Przywództwo

Liderzy w erze niepewności: decyzje, zaufanie, kultura adaptacji.

Sektor publiczny

Administracja i instytucje publiczne wobec zmiany technologicznej.

Menu